Truyền thừa Drukpa - tôn giáo định hình bản sắc quốc gia Bhutan

Sau nhiều thế kỷ, Truyền thừa Drukpa đã trở thành tôn giáo giữ vai trò trung tâm tại Bhutan, tạo nên bản sắc văn hóa đặc biệt cho quốc gia Nam Á này.

Bhutan là vương quốc nhỏ trên sườn nam dãy Himalaya, giữa Ấn Độ và Trung Quốc, chịu ảnh hưởng sâu sắc của Phật giáo Kim Cương thừa. Trong đó, dòng Truyền thừa Drukpa Kagyu đã định hình lịch sử, quyền lực và văn hóa Bhutan suốt nhiều thế kỷ, từ tên nước đến biểu tượng quốc gia.

Tên Bhutan trong tiếng địa phương là Druk Yul (Vùng đất Rồng), quốc vương mang tước hiệu Druk Gyalpo (Vua Rồng). Quốc kỳ Bhutan có hình rồng (Druk) nằm trên đường chéo chia lá cờ thành hai nửa màu vàng - cam, trong đó màu vàng tượng trưng cho nhà vua, còn màu cam cho truyền thống tâm linh, cho sự hưng thịnh của Phật giáo nói chung.

Nguồn gốc Truyền thừa Drukpa

Truyền thừa Drukpa có lịch sử cách đây 1.000 năm từ Ấn Độ, khởi đầu từ Đại thành tựu giả Đức Naropa (1016-1100), bậc "Bảo hộ trấn cửa phương Bắc" của Đại học Nalanda. Đây là một nhánh của truyền thống Kagyu (khẩu truyền) trong Phật giáo Kim Cương thừa vùng Himalaya, với dòng pháp mạch được truyền thừa từ Đức Phật Kim Cương Trì Vajradhara tới các Đại thành tựu giả trứ danh là Tilopa - Naropa - Marpa - Milarepa - Gampopa.

Từ Đức Gampopa, dòng Kagyu phân thành nhiều nhánh, trong đó nhánh Lingre do Đại thành tựu giả Lingchen Repa sáng lập là tiền thân trực tiếp của Đức Drukpa đời thứ nhất Drogon Tsangpa Gyare Yeshe Dorje.

Cuối thế kỷ 12, Đức Tsangpa Gyare, đại đệ tử của ngài Lingchen Repa, trên hành trình tìm thánh địa để xây dựng tự viện Namdruk đã đến vùng Nam-gyi Phu không xa thủ phủ Lhasa, Tây Tạng. Truyền thuyết kể rằng ông đã chứng kiến 9 con rồng thiêng bay lên từ mặt đất trong tiếng sấm, từ đó lập nên dòng Drukpa (nghĩa là "rồng").

Đức giáo chủ Je Khenpo đời thứ 70 của Vương quốc Bhutan cùng Đức Nhiếp Chính Vương Thuksey Rinpoche (bên trái) và Đức Nhiếp Chính Vương Gyalwa Dokhampa (bên phải) tại Đại Lễ Cầu nguyện Hòa bình Thế giới 2025 tại Thimphu, Bhutan. Ảnh: Drukpa

Drukpa trở thành trụ cột của Bhutan

Trong suốt 5 thế kỷ tiếp theo, Truyền thừa Drukpa do các đời hóa thân chuyển thế của Đức Tsangpa Gyare lãnh đạo đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trên miền đất tuyết Ấn Độ Himalaya. Tầm ảnh hưởng truyền thừa này lớn tới mức người dân Himalaya còn lưu truyền câu kệ sau:

"Một nửa người dân là đệ tử Truyền thừa Drukpa,

Một nửa đệ tử Truyền thừa Drukpa là hành giả Yogi,

Một nửa hành giả Yogi là Đại Thành tựu giả"

Đầu thế kỷ 17, Đức Zhabdrung Ngawang Namgyal, hóa thân chuyển thế của Pháp Vương Drukpa đời thứ IV - bậc Toàn tri Kunkhyen Pema Karpo, trên hành trình hoằng hóa bấy giờ đã truyền bá Truyền thừa Drukpa, thống nhất các cộng đồng địa phương và đặt nền móng cho đất nước Bhutan hiện đại.

Đức Zhabdrung xây dựng mô hình "song trụ" (Chosi Nyiden), gồm trụ tôn giáo do Je Khenpo (tăng thống) đứng đầu và trụ thế tục do Desi (nhiếp chính) nắm giữ, còn bản thân ông là biểu tượng tối cao của đất nước.

Hệ thống tu viện quốc gia chủ yếu thuộc Truyền thừa Drukpa, được nhà nước tài trợ. Je Khenpo, người đứng đầu trụ tôn giáo, do Quốc vương bổ nhiệm. Mô hình này trở thành nền tảng chính trị đặc thù của Bhutan trong hàng trăm năm sau đó.

Các nghi lễ quốc gia, lễ hội, kiến trúc, trang phục truyền thống ở Bhutan đều mang dấu ấn Drukpa.

Từ quân chủ thế tục đến quân chủ lập hiến

Năm 1907, Bhutan chuyển sang chế độ quân chủ thế tục dưới triều đại Wangchuck, với quyền lực tập trung hơn dần thay thế cho mô hình song trụ, nhưng vai trò trung tâm của Truyền thừa Drukpa vẫn được duy trì.

Quốc vương Bhutan đương nhiệm là Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, tại vị từ năm 2006. Quốc vương vừa là nguyên thủ quốc gia, đồng thời được xem là bậc Hộ trì của Truyền thừa Drukpa đương đại.

Quốc vương Jigme Khesar Namgyel Wangchuck và Hoàng hậu Jetsun Pema tại Punakha, miền tây Bhutan, tháng 10/2011. Ảnh: Reuters

Năm 2008, Bhutan chuyển sang chế độ quân chủ lập hiến và tổ chức cuộc tổng tuyển cử đầu tiên. Hiến pháp Bhutan không quy định quốc giáo, nhưng công nhận vị trí đặc biệt của Phật giáo Kim Cương thừa trong chính trị và đời sống xã hội. Quốc vương vẫn giữ vai trò bảo trợ tôn giáo, còn hệ thống tu viện tiếp tục là trụ cột đạo đức và văn hóa của xã hội Bhutan.

Quốc vương từng học tại Oxford và Học viện Quốc phòng Ấn Độ, giúp ông có những nền tảng và kỹ năng tốt để giao tiếp hiệu quả với thế hệ trẻ. Trong các sự kiện như lễ quốc khánh, hàng nghìn người tập hợp để nghe Quốc vương phát biểu, thể hiện sự ngưỡng mộ của họ qua các bài hát.

Đây là lý do Quốc vương Jigme Khesar Namgyel Wangchuck được gọi là "Nhà vua của nhân dân", danh hiệu thể hiện mối quan hệ sâu sắc giữa ông với người dân Bhutan.

"Trong suốt triều đại của mình, tôi sẽ không cai trị thần dân như một vị vua. Tôi sẽ bảo hộ thần dân như một người cha, chăm sóc họ như một người anh, và phụng sự như một người con", Quốc vương Bhutan nói.

Tinh thần ấy được thể hiện qua tầm nhìn trong dự án Thành phố Chánh niệm Gelephu (GMC) do Quốc vương Bhutan đưa ra tháng 12/2023. GMC là mô hình đặc khu hành chính, được kỳ vọng trở thành chất xúc tác cho cải cách hành chính và tăng trưởng kinh tế của đất nước.

 

Quốc vương Bhutan cùng Ni sư trụ trì Đại Bảo tháp Mandala Tây Thiên tại Đại lễ Cầu nguyện Hòa bình thế giới 2025 ở Bhutan. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Trong dự án này, Bhutan sẽ xây một sân bay quốc tế mới, rộng hơn, với đường băng dài hơn, cho phép các máy bay cỡ lớn có thể bay tới Trung Đông, châu Âu và xa hơn nữa.

Trong lễ quốc khánh ngày 17/12/2025, Quốc vương Jigme Khesar Namgyel Wangchuck tuyên bố phân bổ 10.000 BTC (Bitcoin), trị giá xấp xỉ 1 tỷ USD, để đầu tư vào GMC nhằm biến thành phố này thành trung tâm kinh tế cho quốc gia.

"Tôi phải đảm bảo rằng mỗi người dân Bhutan đều là người bảo vệ, là cổ đông và là người thụ hưởng của GMC", Quốc vương Bhutan nói.

Bhutan nổi tiếng với chỉ số Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH), kết hợp tư tưởng Phật giáo với chính sách công. Thay vì ưu tiên tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá, Bhutan nhấn mạnh cân bằng giữa vật chất, tinh thần, môi trường và văn hóa.

Truyền thừa Drukpa cung cấp nền tảng tư tưởng cho mô hình này, giúp người dân chấp nhận định hướng phát triển dựa trên hạnh phúc và an lạc, không chỉ trên GDP. Nhờ vậy, Bhutan là trường hợp hiếm vẫn duy trì sự gắn kết chặt giữa tôn giáo và nhà nước trong khi hội nhập trật tự quốc tế hiện đại.

Tầm ảnh hưởng quốc tế của Truyền thừa Drukpa

Với di sản 1.000 năm lịch sử, Truyền thừa Drukpa có một vị trí đặc biệt trong lịch sử Phật giáo. Đây là truyền thống duy nhất có một đất nước (Bhutan) được đặt tên theo tên của truyền thừa, và cũng là Truyền thừa duy nhất có hơn 80% người dân vùng Tiểu quốc Ladakh (ngày nay thuộc Ấn Độ) là đệ tử.

Ngoài ra, Truyền thừa cũng có ảnh hưởng rộng tới các vùng miền trên dãy Himalaya như Nepal, khu vực Sikkim, Lahaul & Kinnaur ở bang Himachal Pradesh và Zanskar ở phía Bắc Ấn Độ.

Trong thế kỷ 21, Truyền thừa Drukpa đã mở rộng ảnh hưởng ra ngoài vùng Ấn Độ Himalaya, hiện diện ở nhiều quốc gia, trong đó có cả các nước phương Tây. Đức Pháp vương Gyalwang Drukpa, lãnh đạo tinh thần của Truyền thừa Drukpa hiện nay, không chỉ là người có ảnh hưởng về tôn giáo mà còn tham gia đối thoại liên văn hóa xã hội, với những công hạnh được quốc tế ghi nhận.

Ông đản sinh năm 1963 trong gia đình hành giả Kim cương thừa có tiếng tại Ấn Độ. Trong hơn 50 năm truyền giảng Phật pháp toàn thế giới, ông khởi xướng các dự án nhân đạo, thúc đẩy nhiều nhóm thiện nguyện liên quan bảo vệ môi trường, cứu trợ, giáo dục, dịch vụ y tế và bảo tồn di sản.

Mở tranh Phật khai đàn pháp hội tại Mandala Tây Thiên, ngày 7/2/2025. Video: Nhóm phóng viên

Đức Pháp vương Gyalwang Drukpa đã đến Việt Nam 12 lần, gần nhất vào đầu năm 2025, tham gia nhiều hoạt động cầu quốc thái dân an và giao lưu văn hóa, tôn giáo, trong đó có pháp hội kéo dài 3 ngày tại bảo tháp Mandala thuộc xã Đại Đình, Tam Đảo.

Bảo tháp Mandala nằm ở phía tây khu di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên, cao 37 m, diện tích sàn 1.500 m2 theo kiến trúc đại bảo tháp Kim Cương thừa vùng Himalaya. Gắn bó với Việt Nam hơn 17 năm qua, Đức Pháp vương Gyalwang Drukpa bày tỏ tri ân sâu sắc tới người dân, đạo hữu và Phật tử, coi "tất cả thân thương như người trong gia đình".

(Nguồn: VN Express)

==

The Drukpa Buddhist lineage shaping Bhutan's national identity

Over centuries the Drukpa Lineage has become the central religious tradition in Bhutan, shaping the cultural identity of this South Asian nation renowned for its Gross National Happiness index.

Bhutan is a small kingdom on the southern slopes of the Himalayas, situated between India and China, and deeply influenced by Vajrayana Buddhism.

Among its traditions is the Drukpa Kagyu lineage, which has forged the country's history, authority and culture for centuries, from its name to its national symbols.

Bhutan's local name is Druk Yul (Land of the Thunder Dragon), and its king bears the title Druk Gyalpo (Dragon King).

The national flag features a dragon along a diagonal line dividing the flag into yellow and orange halves, with yellow symbolizing the king and orange representing the spiritual tradition and the flourishing of Buddhism in general.

Origins of Drukpa Lineage

The Drukpa Lineage traces its origins back 1,000 years to India, beginning with the great Mahasiddha Naropa (1016–1100), known as the "Northern Gate Protector" of the ancient Nalanda University.

It is a branch of the Kagyu (oral transmission) tradition in Himalayan Vajrayana Buddhism, with a lineage transmitted from Vajradhara Buddha to renowned Mahasiddhas Tilopa, Naropa, Marpa, Milarepa, Gampopa.

After Gampopa, the Kagyu tradition divided into several branches.

The Lingre branch, founded by the Mahasiddha Lingchen Repa, became the direct predecessor of the first Drukpa master, Drogon Tsangpa Gyare Yeshe Dorje.

In the late 12th century Tsangpa Gyare, a principal disciple of Lingchen Repa, traveled in search of a sacred site to establish the Namdruk Monastery. He arrived in Nam-gyi Phu, not far from Lhasa, Tibet.

Legend has it that he witnessed nine sacred dragons rising from the earth amid thunderous sounds, leading him to found the Drukpa lineage (Druk meaning "dragon").

Over the next five centuries the Drukpa Lineage, led by successive reincarnations of Tsangpa Gyare, grew across the Himalayan region.

Its influence became extensive enough for a local saying to be widely quoted:

"Half the people are disciples of the Drukpa Lineage,
Half of the Drukpa disciples are yogis,
Half of the yogis are Mahasiddhas."

In the early 17th century Zhabdrung Ngawang Namgyal, the reincarnation of the fourth Drukpa spiritual leader, the omniscient Kunkhyen Pema Karpo, spread the Drukpa Lineage, unified local communities and laid the foundation for the modern Bhutanese state.

Zhabdrung established the "dual system" (Chosi Nyiden), consisting of a religious pillar led by the Je Khenpo (Chief Abbot) and a secular pillar led by the Desi (temporal ruler), while he himself stood as the supreme symbol of the nation.

The national monastic system largely belongs to the Drukpa Lineage and is state-supported. The Je Khenpo, head of the religious pillar, is appointed by the king. This structure remained the country's distinctive political foundation for centuries.

National rituals, festivals, architecture, and traditional dress all bear the imprint of the Drukpa influence.

From absolute monarchy to constitutional monarchy

In 1907 Bhutan transitioned to a secular monarchy under the Wangchuck dynasty.

Political power became increasingly centralized, gradually replacing the dual system, though the central role of the Drukpa Lineage was maintained.

The current king, Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, has reigned since 2006. He serves not only as head of state but is also regarded as the current protector of the Drukpa Lineage.

In 2008 Bhutan transitioned to a constitutional monarchy and held its first general election.

Although the Constitution does not designate an official state religion, it recognizes the special position of Vajrayana Buddhism in politics and society.

The king continues to serve as patron of religion, while the monastic system remains a moral and cultural pillar of Bhutanese society.

Educated at Oxford University in Britain and the National Defense Academy of India, the king possesses a foundation and skills that enable him to communicate effectively with younger generations.

During public events such as National Day, thousands gather to hear him speak, expressing admiration through songs.

For this reason, King Jigme Khesar Namgyel Wangchuck is often called the "People's King," a title reflecting his close relationship with the people.

He is on record as saying: "Throughout my reign, I will not rule my people as a king. I will protect my people as a father, care for them as a brother and serve them as a son."

This spirit is reflected in his vision for the Gelephu Mindfulness City, announced in December 2023, a special administrative region that is expected to serve as a catalyst for administrative reform and economic growth.

Under the project Bhutan plans to build a new, larger international airport with a longer runway capable of accommodating large aircraft flying on long-haul routes.

During the National Day ceremony on Dec. 17, 2025, King Wangchuck announced the allocation of 10,000 BTC (Bitcoin), now valued at around US$650 million, for investment in the project.

"I must ensure that every Bhutanese citizen is a guardian, a shareholder, and a beneficiary of the Gelephu Mindfulness City," the king stated.

Bhutan is well known for its Gross National Happiness index, which combines Buddhist philosophy with public policy to emphasize balance between material well-being, spirituality, environment, and culture rather than prioritize economic growth at all costs.

The Drukpa Lineage provides the philosophical foundation for this model, enabling people to embrace development oriented toward happiness and well-being rather than solely GDP.

This means Bhutan can keep close ties between religion and state despite integrating into an international order.

International influence of the Drukpa Lineage

With a 1,000-year heritage the Drukpa Lineage holds a distinctive place in Buddhist history. More than 80% of the population of Ladakh, an Indian centrally-governed territory, are its disciples.

It also exerts a broad influence across the Himalayan region, including in Nepal and several northern Indian areas.

In the 21st century the Drukpa Lineage has expanded beyond the Indian Himalayas and is now present in many countries, including in the west.

The current spiritual leader, His Holiness the Gyalwang Drukpa, is influential not only religiously but also in intercultural and social dialogue, with internationally recognized contributions.

Born in 1963 into a renowned family of Vajrayana practitioners in India, he has spent more than 50 years teaching Buddhism worldwide.

He has initiated humanitarian projects and promoted volunteer groups focused on environmental protection, disaster relief, education, healthcare, and heritage conservation.

People gather at the Dharma Assembly Program at Tay Thien Mandala Great Stupa in Vietnam's nothern province of Vinh Phuc on Feb. 7, 2025. Video by VnExpress

He has visited Vietnam 12 times, most recently in 2025, to take part in activities for praying for peace and prosperity and for cultural and religious exchanges, including a three-day Dharma ceremony at the Mandala Stupa in Dai Dinh Commune, Tam Dao, Vinh Phuc Province, around 80 km from Hanoi.

The Mandala Stupa is situated near the Tay Thien Special National Relic Site. The 37-meter structure is in the architectural style of Himalayan Vajrayana's great stupas.
(Source: VN Express)